نماز؛ عبادت مشترک تمام ادیان

نماز مظهری از مظاهر تعلّقِ انسان به آفریدگارش و واجبی از واجبات دینی اوست. خواه نماز فُرادا باشد یا نماز جماعت. نماز؛ مناجات با خداوند است و خواستن آنچه انسان به آن نیازمند است. نماز؛ سپاس از مراحم و الطاف خداوندی است! بنابراین در نماز دو عنصر وجود دارد:

1- عنصر شکل، برای خداوند و سپاس و ستایشِ عظمت و آفرینش شگفت‌انگیزش. 2- عنصرِ خواستنِ از خداوند دانا و توانایی است که از او خواهند و او دهد! نماز از عباداتی است که هیچ شریعتی از آن جدا نیست هرچند که صورت آن به مقتضای هر آیینی متفاوت و مختلف باشد!

طلوع و غروب خورشید: وقت نماز 

بنا به دلایل و اسبابی بیشتر ادیان، طلوع و غروب خورشید را وقت نماز گرفته‌اند! یکی از این اسباب و دلایل ناآشنایی انسان نخستین و وقت‌نشناسی آنان بوده، دلیل دیگر تقدیس انسانِ نخستین از اجسام و اجرام آسمانی به ویژه خورشید و ماه بوده است، زیرا این دو جسم بزرگ‌ترین اجسامی هستند که در آغاز روز و شب طلوع و غروب می‌کنند!

نماز در آیین زرتشت

آیین آریایی «زرتشت» بر هریک از پیروان‌اش که به سنِّ بلوغِ شرعی برسند، واجب ساخته که سه بار در روز؛ بامداد، چاشتگاه و شامگاه نماز گزارند! فزون بر این، نماز دیگری را نیز مقرر داشته و آن «نماز فراش» است! نماز فراش نمازی است که هرگاه انسان به رخت‌خواب می‌رود و هنگامی که از آن بر می‌خیزد، باید آن نماز را بگزارد!

نماز در آیین یهود

در آیین سامی یهود، نمازهای روزانه، نمازهای روز شنبه، نمازهای آغاز هر ماه، نمازهای مناسبت‌ها مانند عیدها و پایان ایام روزه، نمازهای جنازه و مانند آن دارد. نمازهای روزانه در آیین سامی یهود عبارتند از: نماز بامداد و نماز شامگاه که به این دو نماز «شماع» یعنی «سماع» می‌گویند و این نمازی است که در آن بخش‌های معینی از تورات خوانده می‌شود!

در آیین یهود نمازهای سه‌گانه‌ی دیگری است که به آن «تِفِیلَه» (= Tephillah) گویند و آن نمازِ سپیده دمان = «صلاةُ السَّحَر» = «تِفیله هِشحَر» است که به اختصار «شحریت» یعنی «سَحَر» نیز نامیده می‌شود و این نماز در بامداد برگزار می‌شود. از این رو به نماز صبح نیز معروف است!  و نماز عصر که به آن «تفیله همنحه» یا به اختصار «منحه» یعنی «عصر» گویند!

و نماز مغرب که به آن «تفیله هَعَربیت» و به اختصار «عربیت» یعنی «مغرب و غروب» گویند! مجموع نمازهای «شُمّاع» و «تفیله» پنج نماز است که فرد یهودی در روز برگزار می‌کند و این می‌شود نمازهای پنجگانه! اما نماز شنبه و آن نماز روز شنبه یا «شیبات» است که به مثابه «نماز جمعه» در اسلام و نماز روز یکشنبه در مسیحیت می‌باشد!

زکات در آیین یهود

علمای لغت گویند که «زکات» از «زکاء» است به معنای «نما» و «ریع»! زکات یعنی آنچه از مال خویش بیرون می‌کنی! اصل «زکات» در لغت یعنی «طهارت»، «نما» و «برکت»! زکات؛ طهارت تن‌هاست! در برابر «زکات» واژه‌ی «زاکوت» (= Zakutt) در زبان سریانی از ریشه‌ی «ذکی» به معنای «طهَّرَ» و «طهارت» است  و در آیین یهود و مسیحیت مترادف است با «زکات» در اسلام، یعنی حقوق واجبی که بر ثروتمندان است در وجوب پاک‌سازی اموال‌شان با دادن آنچه از آن به بینوایان می‌دهند! در «تورات» و «انجیل» به دادن «زکات» امر شده است!